Chardonnay, een druif van wereldformaat
Overal ter wereld wordt wijn verbouwd en de meeste gebieden hebben wel een of meerdere karakteristieke druiven die alleen daar voorkomen. Andere druiven zijn juist weer over de hele wereld verspreid te vinden en voelen zich op de meeste plaatsen prima thuis.

De vele gezichten van Chardonnay
De Chardonnay is wereldwijd de meest geliefde druif en staat overal garant voor aantrekkelijke witte wijnen. Het is van oorsprong een Bourgondische druif, die bij zowel wijnbouwers, wijnmakers als consumenten zeer populair is en een van de meest aangeplante rassen is. Bij wijnbouwers is hij populair omdat het een krachtige groeier is die vlot rijpt. Doordat hij vroeg uitloopt staat de Chardonnay-druif in de meest noordelijke wijnstreken bloot aan de gevaren van nachtvorst. Men probeert dit probleem op te lossen door de wijngaarden met vuren te verwarmen. Aan de andere kant is het in heel warme streken een reële mogelijkheid dat de druiven door de hitte overrijp worden. Op tijd oogsten is hier dus van groot belang. Bij wijnmakers is de Chardonnay geliefd omdat het een druif is die een hoog alcoholpotentieel heeft, waarvan gemakkelijk verschillende wijnstijlen te maken zijn, en omdat de wijn voortreffelijk op eiken vat kan rijpen. Chardonnay-wijnen spreken de wijnliefhebber aan omdat ze vol en lekker sappig zijn en een waaier aan geuren en smaken bieden van perzik tot citrusfruit, van ananas tot mango en van boter tot toast. Er is een duidelijke tweedeling in 'oude' en 'nieuwe' Chardonnay. De oude Chardonnay, waarmee we die uit de Bourgogne bedoelen, kenmerkt zich door een wat lichter karakter. Vaak met aroma's van appel en citrusfruit, met soms ook hout, boter en nootachtige aroma's. In de nieuwe Chardonnay's uit de zonrijke streken overheerst het tropisch fruit, zoals ananas, mango en passievrucht.

Cépagewijnen
Steeds vaker zie je dat wijnen  van uitsluitend deze, of andere, druivenrassen gebotteld worden en dat men de naam van de druif op het etiket vermeldt. Cépagewijnen (cépage is Frans voor druivenras) worden ze genoemd.

Culinair
Door deze verschillende smaakkenmerken past Chardonnay bij tal van gerechten. Franse en andere 'koelere' Chardonnay smaken prima bij wat lichtere gerechten zoals kaas, eieren, asperges, artisjokken en gevogelte. Chardonnay uit de nieuwe wereld is heerlijk bij gerechten die voller en romiger van smaak zijn bijvoorbeeld vis met een rijke saus, gevulde salades, guacamole (avocado), schaaldieren, witvlees en rijkgevulde pasta's met vis.

Duidelijkheid
Vermelding van het druivenras op het etiket geeft duidelijkheid. Als je enige malen bijvoorbeeld een Chardonnay in je glas hebt gehad, ga je het wijntype steeds beter kennen. Mis je die proefervaring dan heeft vermelding het voordeel dat het helpt die kennis sneller op te doen.

Bron: Gall & Gall 2000


Chardonnay
De Chardonnay staat bekend als de beste witte wijndruif in de wereld. Zijn herkomstgebied is de Bourgogne, waar hij aan de basis staat van beroemde appellations als Chablis en Meursault. Ook in de Bourgogne-districten Mâconnais en Chalonnaise levert hij fantastische wijnen. De Chardonnay komen we ook in vele andere gebieden tegen, zowel binnen als buiten Frankrijk. In Zuid-Frankrijk levert hij een heerlijke, volle wijn die jong gedronken het best tot zijn recht komt. Chardonnay-wijnen uit Californië, Australië en Zuid-Amerika zijn vaak houtgerijpt (net als in de Bourgogne), waardoor de wijn aan zachtheid en diepgang wint. Het volle aroma van de Chardonnay is rijk en complex en bezit nuances van o.a. rijp tropisch fruit, noten en zuivel (roomachtig).

Bron: EuroSlijter Magazine - Winter 1998


Chardonnay: Grand cru onder de wijndruiven - tekst: Heinz J. Maahz
Over de herkomst van de Chardonnay tast men nog steeds in het duister. Hoewel zich in Bourgogne een dorpje bevindt dat de naam Chardonnay draagt, wijst niets erop dat de druif hieraan zijn naam ontleent. Misschien is het zelfs omgekeerd en is het dorp genoemd naar de druif? Vast staat evenwel dat de Bourgogne het oorsprongsgebied van deze edele witte wijndruif is.

Van Beaunois tot Chardonnay
Tot diep in de 17e eeuw was het ook in de wijngaarden van Bourgogne gebruikelijk om verschillende druivenrassen naast en door elkaar te planten. Als de smaak van de wijn uiteindelijk maar goed was, zou je kunnen zeggen. Mogelijk kende men in die tijd ook de Chardonnay reeds. Toch moeten we wachten tot de 19e eeuw voor we schriftelijke aanwijzingen over een Chardonnay aanplant in de Bourgogne tegenkomen. Een document uit 1831 (Statistique de la Vigne dans le Département de la Côte d'Or) vermeldt drie Chardonnay-wijngaarden: Meursault, Chassagne-Montrachet en Puligny-Montrachet. Speurwerk naar nog oudere documenten bracht onderzoekers bij 'Les Délices de la Campagne', een geschrift uit 1654, dat de drie beste witte wijndruiven van Chablis (noordelijk deel van Bourgogne) noemt, te weten Meslier, Fromentier en Beaunois. Vrijwel zeker zijn Beaunois en Chardonnay één en dezelfde druif. Ook nu nog heet de Chardonnay in Chablis Beaunois. Een gegeven dat er mogelijk op wijst dat de Chardonnay zich vanuit de Côte d'Or noordwaarts heeft verspreid.
Over de Chardonnay bestaat ook de nodige spraakverwarring. Afhankelijk van het gebied heeft de druif een andere naam. In de Maconnais bijvoorbeeld noemt men hem nog steeds Pinot Chardonnay of Pinot Blanc Chardonnay. De veronderstelling als zouden Chardonnay en Pinot Blanc met elkaar verwant zijn, is onlangs door Amerikaanse onderzoekers sterk in twijfel getrokken. In Chassagne wordt hij ook wel Aubaine genoemd, in Arbois Melon Blanc, in Champagne Epinette Blanche, in Savoie Petite Sainte-Marie, en in Duitsland Weisser Clevner.

Hoge kwaliteit
Aan het eind van de 19e eeuw waren de wijnen van Bourgogne hoofdzakelijk rood van kleur. Slechts een klein deel was wit. Op die plaatsen waar men aan witte druivenrassen de voorkeur gaf, was het de Chardonnay die de beste kwaliteit leverde. Ene Dr. Morelot schreef in die tijd: "De smaak van de druif zelf is exquise; zij heeft een zeer speciaal aroma, dat moeilijk onder woorden te brengen is. De wijn die van deze druif gemaakt wordt, heeft uitzonderlijke kwaliteiten, zodat men er hoge prijzen voor kan vragen". Ook tegenwoordig komt men op wijnproeverijen zeer lovende omschrijvingen tegen, al hangen smaak en karakter natuurlijk af van locatie, klimaat en vinificatie-methode. In de Bourgogne staat de Chardonnay alleen op die plaatsen waar de bodem los van structuur is en veel kalksteen bevat. Kijken we naar Chardonnay-wijngaarden elders in de wereld, dan valt op dat men daar ook andere bodemtypes geschikt acht. Maar ook daar staat hij meestal op oost- tot zuidoost gerichte hellingen met een stenige of korrelige bodemstructuur.

Smaak en karakter
Hoewel het de Chardonnay nooit aan aroma ontbreekt, is het geur- en smaakspectrum buitengewoon gevarieerd en voor de liefhebber dus zeer boeiend. Uit een Australisch onderzoek bleken Chardonnay-wijnen uit gebieden met een relatief koel klimaat de volgende aromacomponenten te bezitten: groene appel, citroen, bloemen, meloen, peer, hazelnoot, verse ananas, gras en planten. Bij Chardonnay-wijnen uit warmere gebieden domineerden andere componenten: tropische bloemen, abrikoos, banaan, nectarine, ingemaakte peren en ananas.
Afhankelijk van de vinificatiemethode kunnen ook nuances van kruiden, boter, rook, hout en honing in de wijn ontstaan. Denk bijvoorbeeld aan variaties in het gistingsproces en rijping in houten vaten.

De Chardonnay buiten Frankrijk
Het succes van de Chardonnay trok natuurlijk ook buiten Frankrijk de aandacht. Toch duurde het opmerkelijk lang voordat men de druif naar verre oorden verhuisde. Italië was er wat dit betreft vroeg bij. In de wijngaarden van Toscane staat hij al meer dan een eeuw, en tegenwoordig komt men hem in de meeste andere Noord-Italiaanse wijngebieden tegen. Daarnaast vindt men de Chardonnay (vaak met mondjesmaat) in Spanje, Portugal, Duitsland en, op wat grotere schaal, in Oost-Europa.
Ook in de zogenaamde Nieuwe Wereld geniet de Chardonnay grote populariteit. In Californië arriveerde de Chardonnay overigens pas in 1948. Vreemd eigenlijk, omdat men daar de Pinot Noir (ook een Bourgondisch druivenras) al veel langer kende. Net als in Californië staat ook in Australië, Nieuw-Zeeland (sinds 1920), Zuid-Afrika en Zuid-Amerika de Chardonnay aan de basis van de beste witte wijnen.

Nieuwe versus oude wereld
De grote verspreiding van de Chardonnay over de hele wereld roept de brandende vraag op: "Wie maakt de beste wijn?"
Veel wijnschrijvers en wijnproevers hebben zich over deze vraag gebogen en uiteindelijk blijkt het nauwelijks mogelijk om een algemeen geldend antwoord te geven.
Klimaat, bodem, en vooral ook stijl van wijnbereiding blijken té verschillend om goed te kunnen vergelijken. Misschien zou je kunnen zeggen dat, hoewel de Bourgogne meer dan elders het klassieke 'prototype' Chardonnay produceert, het niet meer het absolute monopolie op de allerhoogste kwaliteit bezit.

Bron: Ambiance, het Beneluxmagazine over Gastronomie, wijn & Toerisme - Maart 1994


Webpagina: Alle druivensoorten - Chardonnay >>